گیاه دارویی زنیان

گیاه دارویی زنیان

زنیان با نام علمی Ajowan یکی دیگر از گیاهان دارویی مفید است که به نظر ناشناخته می آید اما دارای خواص بسیاری است که می تواند به صورت عرق گیاهی و خود گیاه نیز مصرف می شود. از مهم ترین خاصیت آن می توان میکرب کشی را نام برد

زینیان یا زینان که در عربی به” انیسون بری” معروف است, گیاهی علفی , بوته ای و یک ساله است که ارتفاع آن تا ۹۰ سانتی متر می رسد.

برگ های آن دارای بریدگی و تقسیمات زیادی هستند؛ به طوری که بسیار ظریف و نازک می باشند.

گل های این گیاه دارویی کوچک و سفید رنگ و به صورت چتر مرکب بر روی سرشاخه ها قرار دارند. اشعه های چتر گل ها تقریبا مساوی و کوتاه و در محل اتصال به هم دارای  براکته هایی می باشند.

قسمت مورد استفاده زنیان میوه های آن است. این میوه ها کوچک بیضی شکل و به رنگ زرد مایل به قهوه ای هستند و دارای اسانس با بوی نافذ و مشابه آویشن است. بر روی میوه ها پنج خط طولی نازک وجود دارد که روشن تر از رنگ میوه هستند.

این گیاه دارویی به صورت خودرو در نواحی شرقی هندوستان, ایران و مصر می روید و در همین نواحی و بسیاری از نقاط با آب و هوای مشابه کشت نیز می شود. مهم ترین مناطق رویش زنیان در ایران, سیستان و بلوچستان, آذربایجان, اصفهان, خوزستان, فارس, کرمان و خراسان است.

برای آشنایی با خواص گیاه دارویی زنیان با مای هربال همراه باشید.

خواص زنیان

در این قسمت به خواص زنیان می پردازیم که برخی از آنها عبارتند از:  ضد اکسیدان, ضد تب, ضد میکروب, ضد اسپاسم, افزایش دهنده قوای جنسی, ضد نفخ, ضد آسم, ادرارآور, معرق, خلط آور, قاعده آور, ضد قارچ, محرک معده, کاهش دهنده ی پُرفشاری خون, مُسهل, شیرافزا, مقوی معده و کرم کش.

از میوه گیاه دارویی زنیان اسانسی به نام اجوان آویل استخراج می شود که مصارف زیادی دارد که یکی از مصارف مهم آن اسانس استخراج ماده تیمول است.

از آنجاییکه ماده اصلی اسانس زینیان نیز مثل آویشن, تیمول است بنابراین می توان انتظار داشت تعدادی از خواص زنیان و آویشن مشترک باشند.

با اینکه تیمول ماده اصلی دو گیاه دارویی زنیان و آویشن است اما میزان آن با توجه به شرایط آب و هوایی محل رویش گیاه متفاوت است در اکثر آویشن های دنیا میزان این ماده بین ۲۰ تا ۳۰ درصد و میزان اسانس آن تا حدود ۲ درصد گزارش شده, در حالیکه میزان اسانس در دانه زینیان از ۴ تا ۹ درصد و میزان تیمول آن ۴۰ تا ۵۰ درصد گزارش شده است .

حال به برترین خواص دانه گیاه دارویی زنیان می پردازیم :

زینیان میزان دفع دستگاه گوارشی و روده را افزایش داده و موجب بهبودعملکرد گوارشی می شود.

برای دل‌درد بسیار مفید است. اگر دچار عارضه‌هایی مانند سوء هاضمه, فتخ و یا گاز معده هستید کافیست به مدت ۱ هفته, هر روز ۱ قاشق چای‌خوری دانه زنیان را همراه آب مصرف کنید تا بهبودی خود را بدست آورید.

تیمول موجود در این گیاه که از دانه‌های زنیان استخراج می‌شود دارای خواص ضدمیکروبی و ضد قارچی است.

خواص گیاه دارویی زنیان

 

گونه‌ای دیگر از گیاه دارویی زنیان که میزان ماده تیمول آن بیشتر است در درمان آسم و سرفه به عنوان ماده‌ای ضدعفونی کننده استفاده می‌شود.

دانه‌های این گیاه برای برطرف کردن مشکلات تنفسی اعم از سرماخوردگی معمولی, سرفه, برونشیت و گرفتگی مجرای تنفسی نیز مفید می باشد.

روغن گیاه دارویی زنیان برای ماساژ پا مفید و موثر است. ماساژ مداوم با این روغن باعث بهبود دردهای روماتیسمی می شود.

برای بهبود دندان‌درد آب زنیان را غرغره کنید علاوه بر آن برای تسکین درد دندان استشمام دود گیاه نیز موثر است.

دانه‌های زنیان به از بین بردن سنگ کلیه نیز کمک می‌کنند. برای این منظور به مدت ۱۵ تا ۲۰ روز دانه‌های زنیان را به همراه عسل یا سرکه مصرف کنید.

برای رفع اسید بالای معده و سوء هاضمه توصیه می شود دانه‌های تفت داده شده این گیاه را در یک لیوان آب جوشانده و بنوشید.

اگر دچار قولنج , گرفتگی عضلانی و آماس هستید برای بهبودی می توانید از خواص زنیان به سبب تیمول موجود بهره مند شوید.

برای رفع و درمان جوش , لک , جوش های سرسیاه و کورک می توانید مخلوط دانه‌های خرد شده زنیان و کشک (شیر دلمه شده) را به صورت موضعی استفاده کنید.

عصاره زنیان برای رفع نفخ شکم موثر و در درمان بواسیر, تهوع و امراض دهانی نیز مفید است.

ترکیبات مهم زنیان

میوه های گیاه دارویی زنیان حاوی ۲ تا ۴ درصد اسانس می باشد. مهم ترین اجزای اسانس شامل تیمول به میزان ۳۵ تا ۶۰ درصد, پاراسیمن, کاماترپی نن, آلفا و بتا پی نن, دی پنتن, آلفا ترپی نین و کارواکرول است.

گذشته از ترکیبات اسانس, ترکیبات گلوکوزیدی و ساپونینی نیز در این گیاه وجود دارد. گزارش هایی از وجود میزان قابل توجهی کارون در زینیان وجود دارد.

داروشناختی و اثرات مهم زنیان

گیاه دارویی زنیان از قدیم به عنوان ادویه و نگه دارنده ی مواد غذایی مورد استفاده بوده است. علاوه بر آن در تهیه پودر کاری, ترشیجات, بیسکویت و مواد خوراکی دیگر نیز کاربرد دارد.

از دیگر کاربردهای این گیاه استفاده از ان در صابون سازی و عطرسازی است.

از زنیان به عنوان ضد قارچ پوستی و ضد نزله تنفسی می توان استفاده کرد.

رایحه آن از میوه های این گیاه به دست می آید که در دهان شویه ها و خمیردندان ها استفاده می شود.

از دیگر کاربردهای گیاه دارویی زنیان استفاده آن به عنوان ضد کرم و ضد حشره است.

محصولات این گیاه به شکل های پودر, دئودرانت, پماد, لوسیون و محلول, در بازار موجود است.

 

 طریقه و میزان مصرف زنیان

در این قسمت به نحوه و میزان مصرف زنیان به شکل های مختلف اعم از پودر , عصاره خشک , عصاره مایع می پردازیم برای آگاهی از میزان مصرف آن با ما همراه باشید.

پودر:  اگر از پودر زنیان استفاده می کنید می توانید روزانه ۳ تا ۶ گرم پودر دانه ها را به طرق مختلف یا همراه با غذا مصرف  کنید.

عصاره خشک:  در صورت استفاده زا عصاره خشک دانه های زنیان می توان روزانه ۱۲۵ میلی گرم مصرف کرد.

عصاره مایع(تنتور):  در صورت مصرفعصاره مایع زینیان می توان روزانه تا ۶ میلی لیتر مصرف کرد.

مطالب مرتبط

نظر خود را در رابطه با این مطلب بیان کنید