خواص گیاه دارویی بادرنجبویه

خواص گیاه دارویی بادرنجبویه

بادَرَنجبویه (Melissa officinalis)  گیاه دارویی معطر و علفی با طبیعت گرم و خشک است که از راسته لب‌گلی‌ها (Lamiales) و تیره نعنائیان (Lamiaceae)  می باشد. نام های دیگر این گیاه عبارتند از بادَرَنگْبویه و وارَنگ‌بو.

در این مطلب خواص گیاه دارویی بادرنجبویه را برای علاقمندان طب سنتی آورده ایم امیدوارم این مطلب مفید واقع شود.در ابتدا یک معرفی کوتاه از این گیاه خواهیم داشت با مای هربال همراه باشید.

برداشت گیاه دارویی بادرنجبویه معمولا در اواخر اردیبهشت, قبل از ظهور گل ها انجام می شود. برگ ها و سرشاخه های گیاه پس از برداشت, در معرض هوا  قرار می گیرند تا خشک شوند و بعد در محل تاریک و خشک نگهداری می شود.

بادرنجبویه بومی مناطق مدیترانه ای است و در اروپا و آسیا نیز منتشر میشود. در ایران نیز این گیاه در کنار مجاری آب ها و مناطق اطراف تهران, در شمال ایران در رشت و اطراف آن , رودبار و در آذربایجان و مناطق شرقی ایران و استان های غربی می روید.

ساقه‌های گیاه دارویی بادرنجبویه چهارگوش و کمی کرکدار است که به بلندی ۳۰ تا ۸۰ سانتی‌متر می‌رسند. برگ‌های آن به رنگ زرد مایل به سبز و به شکل بیضی و یا قلب هستند که لبه‌ آنها دندانه دندانه است. زمانیکه برگهای این گیاه له ‌شوند, بوی لیمو شیرین از آنها متصاعد می شود.

بادرنجبویه گیاهی است که به کمبود آهن حساس است و در خاک‌هایی که از لحاظ آهن فقیر هستند اضافه نمودن کودهای آهن دار ضروری است.

جالب است بدانید این گیاه محبوب زنبور عسل است زمانیکه زنبور مسافت زیادی از کندو دور می‌شود, با عطر این گیاه راه بازگشت را پیدا می‌کند. نام علمی این گیاه دارویی ملیسا (Melissa) است که از واژه‌ای یونانی, به معنای زنبور گرفته شده است یکی از خواص گیاه دارویی بادرنجبویه برطرف کردن افسردگی است که داروی مورد علاقه ابوعلی سینا بود.

از انجاییکه این گیاه محبوب زنبورعسل است در باغی که بادرنجبویه در آن می‌روید کندوی زنبور عسل نیز است بطوریکه کندوی معطر به بوی این گیاه, زنبورهای جدیدی را تشویق می‌کند که در آن کندو اقامت گزینند.

حال که با این گیاه اشنا شدید خوب است خواص گیاه دارویی بادرنجبویه را نیز بدانید.

خواص درمانی بادرنجبویه

همانطور که اشاره کردیم این گیاه دارویی مورد علاقه پزشک بزرگ ایرانی, ابوعلی‌سینا بود که برای  تقویت قلب و انبساط روح تجویز می کرده است.

بادرنجبویه تا قرن هفدهم به عنوان یک داروی ضد افسردگی استفاده میشد. براساس آزمایش‌های جدید که بر روی حیوانات آزمایشگاهی انجام شد مشخص شد که این گیاه مثل داروی مسکن روی دستگاه عصبی مرکزی عمل می کند و دارای خاصیت آرام بخش است.

گیاه بادرنجبویه به شکل های مختلف از قبیل اسانس, عصاره روغنی, روغن, پماد, کمپرس و دم‌کرده استفاده می‌شود.

خواص گیاه دارویی بادرنجبویه عبارتند از :

  • آرام بخش اعصاب
  • ضد بیماری های قلب, معده و روده
  • مفرح و نشاط آور
  • خوشبوکننده دهان
  • اسانس گیاه بادرنجبویه در مواردی اعم از آرام کردن درد معده با منشاء عصبی, احساس چنگ‌زدگی در معده, تپش قلب, سردردهای یک طرفه, سرگیجه, عصبانیت, بی‌خوابی, استفراغ های دوران بارداری, درد عصبی دندان و رفع تندخویی در دختران جوان و زنان موثر است.
  • بالا برنده فشار خون است
  • دارای خاصیت ضد اسپاسم, ضد درد, نیرو دهنده و ضد تشنج است
  • یکی دیگر از خواص گیاه دارویی بادرنجبویه رفع احساس صداهای مبهم در گوش, هیستری, مالیخولیا مفید و موثر است.

خواص برگ بادرنجبویه

خواص برگ بادرنجبویه نیز برای برگ افرادی که هنگام نگرانی و اضطراب دچار ناراحتی معده می شوند موثر است و بهترین دارو برای این افراد بشمار میرود. دم کرده آن نیز برای  بهبود تهوع, مراحل اول سرماخوردگی, خستگی عصبی و افسردگی مفید می باشد.

ضماد برگ بادرنجبویه برای بهبود درد مفاصل مفید است.

خوب است بدانید در اسپانیا, برگ این گیاه را به سس سالاد اضافه می‌کنند همچنین برگ تازه بادرنجبویه را با چای معمولی مخلوط  کرده و یک نوشیدنی مطبوع و پرخاصیت تهیه می‌کنند.

روغن بادرنجبویه

حال که با خواص گیاه دارویی بادرنجبویه و خواص برگ ان آشنا شدید درباره روغن این گیاه نیز بدانید .

از زمان ابن سینا کمپرس, پماد و روغن بادرنجبویه برای دفع حشرات , درمان زخم نیش حشرات و رفع تنش عصبی تجویز شده است. پزشکان و عطاران نیز روغن بادرنجبویه را برای از بین بردن افسردگی, نگرانی, بی قراری و سردردهای عصبی تجویز می‌کنند.

از آنجا که روغن بادرنجبویه عامل اصلی درمانی گیاه است، توصیه شده است که از مصرف خشک شده‌ گیاه خودداری و تازه آن استفاده شود.

هر چند بادرنجبویه مثل بسیاری از گیاهان دارویی دارای خواص درمانی است, اما مصرف بیش از اندازه آن نیز منجر به بروز عوارضی خواهد شد بنابراین از مصرف بیش از اندازه آن خودداری کنید همچنین در صورت داشتن بیماری خاص و مصرف یک داروی خاص  قبل از مصرف با پزشک مشورت کرده و از مصرف خودسرانه آن بپرهیزید.

خواص جوشانده یا شربت بادرنجبویه

از خواص گیاه دارویی بادرنجبویه می توانید با مصرف جوشانده یا شربت آن بهره مند شوید مصرف این گیاه بصورت جوشانده یا شربت برای تقویت معده , کبد و ازدیاد هوش و حافظه تجویز می شود. علاوه بر آن برای تنگی نفس و استحکام لثه و دندان ها نیز مفید است و سکسکه را آرام می کند.

خواص دم کرده بادرنجبویه

دم کرده بادرنجبویه نیز دارای خواص درمانی است دمنوش بادرنجبویه تعریق بدن را افزایش می‌دهد که راه درمان سنتی سرماخوردگی‌های همراه با تب است. همچنین نوشیدن دم کرده ی این گیاه دارویی بعد از غذا به هضم آن کمک می‌ کند.

 

 نسخه های گیاهی بادرنجبویه برای تقویت قلب

در این قسمت برای بهره مندی از خواص گیاه دارویی بادرنجبویه و برای تقویت قلب چند نسخه گیاهی را ذکر می کنیم .

نسخه شماره ۱

سنبل الطیب   : یک قسمت

گل گاو زبان   :  یک قسمت

بادرنجبویه   :  یک قسمت

طرز تهیه و مقدار مصرف :

مواد ذکر شده را با هم بکوبید و ۱ قاشق غذا خوری از مخلوط را در یک لیوان آب جوش بریزید و بگذارید بمدت ۱۵ دقیقه بماند تا دم بکشد. حالا  آن را صاف کرده و روزی ۲ بار, هر بار یک فنجان, صبح و شب نیم ساعت بعد از غذا میل کنید .

 

نسخه شماره ۲-

گل زالزالک     :۳۰ گرم

بادرنجبویه      :۱۰ گرم

سنبل الطیب    :۵ گرم

طرز تهیه و مقدار مصرف :

در این نسخه نیز مواد را با هم بکوبید و ۱ قاشق غذا خوری از مخلوط را در یک لیوان آب جوش بریزید و اجازه دهید ۲۰ دقیقه  بماند تا دم بکشد. حالا آن را صاف کنید و روزی ۲ بار, هر بار یک فنجان, صبح و شب نیم ساعت بعد از غذا میل کنید .

 

نسخه شماره ۳-

گل زالزالک  : ۳۰ گرم

بادرنجبویه :۱۰ گرم

بابونه   : ۱۰ گرم

زیره     : ۱۰ گرم

در این نسخه گیاهی همانند نسخه های بالا مواد را باهم بکوبید و ۱ قاشق غذاخوری از آ را در یک لیوان اب جوش بریزید و بگذارید ۲۰ دقیقه بماند تا دم بکشد و روزی ۲ بار, هر بار یک فنجان, صبح و شب نیم ساعت بعد از غذا میل کنید.

 

عوارض جانبی بادرنجبویه

بهتراست افراد گرم مزاج از مصرف این گیاه بپرهیزند و در صورت مصرف , برای رفع عوارض آن از گل بنفشه و سکنجبین استفاده کنند.

عوارض جانبی بادرنجبویه عبارتند از :  تهوع و گیجی , تحریکات پوستی , در مواردی ناراحتی گوارشی , خستگی عمومی, احساس سنگینی در سر, بی حسی و سپس خواب عمیق و کاهش فشار خون (در مصرف بیش از حد)

در صورت بروز هر نوع واکنش حساسیتی, باید مصرف این گیاه را قطع کنید و رد صورت مشاهده هر عارضه جانبی به پزشک اطلاع دهید.

در موارد زیر نیز از مصرف بادرنجبویه بپرهیزید:

  • اختلالات هورمون های تیروئیدی
  • افرد مبتلا به گلوکوم (آب سیاه چشم)
  • بارداری و شیردهی
  • افرد حساس به آسپیرین
  • کودکان

 

تداخلات دارویی

مصرف همزمان بادرنجبویه با داروهای زیر تاثیر داروها را کم کند و باعث تداخل در عملکرد داروها میشود. بنابراین در صورت مصرف داروی خاص , قبل از مصرف بادرنجبویه, حتما با پزشک مشورت کنید . داروهایی که با مصرف بادرنجبویه تداخل دارند عبارتند از :

  • داروهای ضد صرع ها مانند کاربامازپین, فنی توئین, والپروات سدیم
  • باربیتورات ها مانند فنوباربیتال
  • بنزودیازپین ها مانند آلپرازولام و دیازپام
  • خواب آور ها مانند زولپی دم, سوناتا, lunesta, Rozerem
  • ضد افسردگی های سه حلقه ای مانند آمی تریپتیلین, نورتریپتیلین, دوکسپین, آموکسیپین
  • داروهای هایپرتیروئیدی و هایپوتیروئیدی مانند متی مازول, پروپیل تیویوراسیل, لوتیروکسین, لووکسیل, synthroid, unithroid
  • دیفن هیدرآمین, doxylamine

 

مطالب مرتبط

نظر خود را در رابطه با این مطلب بیان کنید